TREŚCI KSZTAŁ –
CENIA
/PROBLEMY/ |
CELE
EDUKACYJNE |
KLASA,
CZAS REALI - ZACJI |
MATERIAŁ |
ZADANIA |
JĘZYK POLSKI |
HISTORIA |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
- Biblia i najstarsze cywilizacje.
|
- Uświadomienie procesu ciągłości rozwoju kultury.
- Formułowanie wniosków dotyczących wartości ponadczasowych.
- Wykazanie znaczenia Biblii w rozwoju dziejów i kultury polskiej.
|
kl.
I,
X |
hist.: powstanie
państwa żydowskiego
j. pol.: Biblia (fragm. z Księgi Genesis, wybrane przypowieści ewangeliczne).
A. Świderkówna “Jak powstała Biblia?”.
|
- poszukiwanie w różnych źródłach informacji o czasie powstania Biblii,
- wykorzystanie wiedzy z historii – omówienie sytuacji historycznej w czasach powstania
ST i NT,
- utworzenie rodziny wyrazów z członem bibl- /próba etymologizacji/,
- omówienie budowy księgi i przegląd treści,
- historia przekładów Biblii w Polsce,
- podsumowanie wiadomości w formie notatki /wykres/,
- język Biblii i jego cechy.
|
- określanie warunków geograficznych
Palestyny, wskazywanie na mapie
Jerozolimy, Palestyny, Izraela, szla- ku wędrówki narodu żydowskiego ,
- zapoznanie z historią powstania
państwa żydowskiego,
- scharakteryzowanie religii Izraelitów,
szukanie wpływu kultury Izraelitów na
naszą cywilizację,
- wyjaśnienie pojęć: Biblia, Stary i Nowy Testament, Ziemia Obiecana.
|
- Egipska nauka, kultura i religia.
|
- Kształtowanie postaw szacunku dla dokonań przodków.
- Rozumienie trwałości ludzkich osiągnięć.
|
kl.
I
IX – X |
historia:
państwo egipskie i jego system społeczny. j. pol.: fragmenty ,,Faraona” B.
Prusa /rozdz.57 lub 65 - zaćmienie słońca/. |
- samodzielna lektura fragm. tekstu,
|
- określanie warunków naturalnych Egiptu z wykorzystaniem mapy i atlasów,
- wskazywanie zależności między położeniem geograficznym a powstaniem cywilizacji
państwa egipskiego,
- organizacja życia, gospodarka rolna,
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
|
|
|
|
- uzewnętrznienie własnego stosunku do poznanych treści,
- dyskusja lub sąd nad postawą Ramzesa XIII i kapłanów.
|
- organizacja życia, gospodarka rolna,
- organizacja państwa faraonów – budowanie piramidy społecznej,
- wymienianie osiągnięć cywilizacji egipskiej.
|
- Dziedzictwo starożytnej Grecji.
|
- Rozumienie ciągłości rozwoju kultury.
- Pogłębianie wiedzy na temat kultury antycznej.
- Uświadomienie korzeni kulturowych Polski i Europy.
- Związki kultury polskiej z kulturą europejską.
|
kl.
I
X-XI |
historia:
Grecja, warunki geograficzne, kultura, religia. j.pol.: mity o Syzyfie,
Prometeuszu, Dedalu i Ikarze, Demeter i Korze, Midasie, Tantalu; fragmenty ,,Odysei”
Homera (np. ,,Cyklop”, ,,U króla Alikinosa”, ,,Kirke”. |
- wiadomości o bohaterach mitów /bogowie i herosi/,
- samodzielna lektura mitów,
- ćwiczenia w streszczaniu mitów,
- gry dramowe /dobór środków ekspresji/,
- plan dekompozycyjny fragmentu “Odysei”,
- poprawne posługiwanie się terminami z zakresu teorii literatury.
|
- ćwiczenie pracy z mapą /umiejętność określania położenia geograficznego,
dostrzeganie związków między warunkami naturalnymi Grecji a wykształceniem się
polis i życiem mieszkańców/,
- rozmowa na temat czynników jednoczących Greków,
- wyszukiwanie przykładów obecności kultury greckiej w obecnej kulturze /praca w
grupach/.
|
- Spuścizna starożytnego Rzymu.
|
- Poznanie początków chrześcijaństwa w Europie.
- Ułatwienie zrozumienia wpływu dawnych kultur na ukształtowanie kultury
współczesnej.
|
kl. I
XII – I |
historia:
starożytny Rzym, warunki geograficzne, kultura,religie.
j. pol.: “Quo vadis” H. Sienkiewicza. |
- dzieje miłości Winicjusza i Ligii – plan ramowy; streszczenie,
- obraz Rzymu – wyszukiwanie odp. fragm. (pałac władcy, pożar, Rzym po pożarze),
- obraz Nerona: notatka z encyklopedii, opis wyglądu zewnętrznego /cytaty/,
|
- wskazywanie na mapie położenia geograficznego Italii,
- opowiadanie legendy o powstaniu Rzymu,
- cechy charakterystyczne republiki rzymskiej i przyczyny jej upadku,
- przejście od republiki do cesarstwa,
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
|
- Ułatwienie rozumienia popularnych zwrotów i sentencji łacińskich do dzisiaj obecnych
w kulturze.
|
|
|
- Neron jako człowiek i władca – sąd /próba mowy oskarżycielskiej/,
- Petroniusz – prawdziwy Rzymian /charakt./,
- postawa pierwszych chrześcijan – dyskusja /argument., popierane
cytatami/,
- przemiana wewnętrzna Marka i Chilona - charakt. porównawcza.
|
- życie w starożytnym Rzymie,
- narodziny i rozwój religii chrześcijańskiej.
|
|
|
- Rozumienie zmian zachodzących w Europie.
- Uświadomienie roli i znaczenia religii chrześcijańskiej w średniowiecznej Europie.
- Poznanie motywów postępowania i wartości ludzi średniowiecza.
|
kl. I
II-III |
historia:
państwo Karola Wielkiego feudalna Europa, idea świętych wojen. j. pol.:
,,Pieśń o Rolandzie”, M. de Cervantes:,, Don Kichote”. |
- notatki związane z lekturami,
- gromadzenie słownictwa i związków frazeolog. z wyrazem ,,rycerz” /słowniki/,
- Roland – wzór średn. rycerza – budowanie zdań oceniających bohatera na podst.
opisu jego działania,
- motywy decyzji bohatera na podst. opisu jego działania,
- motywy decyzji bohatera /drzewo decyzyjne/,
- wartości uznawane przez bohaterów,
- jak umierał Roland – parenetyczny charakter chanson de geste,
|
- ćwiczenia z mapą, określanie podbojów Karola,
- zaznaczanie terytoriów podbitych,
- dyskusja na temat roli chrześcijaństwa w życiu społecznym, politycznym, gospodarczym
ówczesnej Europy,
- wyszukiwanie czynników mających wpływ na ukształtowanie się feudalizmu,
- drama: uczniowie wcielają się w przedstawicieli poszczególnych stanów, następnie
losują karteczki zawierające nazwę stanu i pytania /podają poznane na języku polskim
i historii przykłady rycerzy/.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
|
|
|
|
- Don Kichote charakteryzuje samego siebie-autocharakterystyka,
- określanie pozycji rycerza w społeczeństwie średniowiecznym.
|
|
- Początki państwa polskiego.
|
- Rozwijanie wiedzy o początkach naszej państwowości.
|
kl.
I
III-IV |
historia:
początki Polski, w państwie pierwszych Piastów. j. pol.: M. Orłoń,
J. Tyszkiewicz:
,,O Lechu i białym orle”. E. Korn – Walczak: “Goszczanowskie turczynki” –
legenda z książki “Legendy kaliskie”. |
- samodzielne czytanie ze zrozumieniem,
- opowiadanie o początkach naszego państwa w legendzie /redagowanie/ planu
kompozycyjnego własnej wypowiedzi,
- konkretyzacja pojęć: legenda, podanie,
- budowanie różnego typu wypowiedzeń ożywiających wypowiedź,
- związek tematu legendy z historycznymi zdarzeniami, miejscami, postaciami,
- samodzielne gromadzenie materiałów: legendy i podania z naszego regionu,
porządkowanie ich i zdawanie sprawy z pracy samodzielnej.
|
- ćwiczenia z mapą / wymienianie plemion słowiańskich i określanie ich położenia /,
- wskazywanie na mapie plemion zjednoczonych przez Mieszka I,
- czytanie tekstów źródłowych i ich porównywanie,
- dyskusja na temat przyjęcia chrześcijaństwa przez Polskę /drzewko decyzyjne/,
- panowanie pierwszych Piastów /ocena w grupach zjazdu gnieźnieńskiego, koronacji
Bolesława I, stosunków Polski z sąsiadami/.
|
- Stosunki polsko –krzyżackie.
|
- Poznawanie dziejów stosunków polsko – krzyżackich.
|
kl. II
X - XI |
historia:
Wielka wojna z zakonem krzyżackim. Polska a zakon na soborze w Konstancji. |
“
Bogurodzica”
- notatka- informacja do bibliotecznego katalogu rzeczowego,
|
- przypomnienie przy pomocy mapy genezy powstania państwa krzyżackiego, jego obszar i
kierunki podbojów,
- konflikty z Krzyżakami za panowania
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
|
- Przygotowanie do korzystania z różnych źródeł informacji.
- Dokonywanie właściwej selekcji materiału z różnych źródeł.
- Wdrażanie do samodzielnego rozwijania wiedzy i umiejętności.
|
|
j.pol.:
“Bogurodzica”, H. Sienkiewicz “Krzyżacy”. A. Ford: fragment filmu “
Krzyżacy”. J. Matejko: “ Bitwa pod Grunwaldem”. M. Bylina: “Grunwaldzkie
miecze” J. Długosz: “ Roczniki...”.
|
- wyjaśnianie różnic językowych w stosunku do współczesnej polszczyzny,
- treści najstarszej pieśni polskiej- swobodne wypowiedzi o utworze.
“Krzyżacy”
- samodzielna lektura obszernej powieści,
- wskazywanie elementów świata przedstawionego,
- historia i fikcja- plan przebiegu głównego wątku fabularnego,
- charakteryzowanie postaci- wzbogacanie słownictwa w zakresie cech osobowości i
charakteru,
- opowiadanie odtwórcze ( zastosowanie opisu, przekształcanie mowy niezależnej),
- dostrzeganie związków przyczynowo-skutkowych pomiędzy wydarzeniami,
- motywy podejmowania decyzji przez bohatera - Jurand ze Spychowa,
|
Wł. Łokietka Kazimierza Wielkiego,
(praca w grupach- sposoby rozwiązania konfliktów z Krzyżakami- uzupełnianie
tabelki),
- zapoznanie z konfliktem litewsko- krzyżackim i jego skutkami,
- bitwa pod Grunwaldem- opis w oparciu o mapę, obraz J. Matejki “ Bitwa pod
Grunwaldem”, tekst z podręcznika,
- dyskusja na temat skutków bitwy, nie wykorzystanego zwycięstwa Polaków,
- czytanie tekstów źródłowych na temat bitwy i ich interpretacja,
- nawiązanie do powieści Henryka Sienkiewicza Krzyżacy- -wyjaśnienie pojęcia
powieść historyczna.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
|
|
|
|
- Krzyżacy a rycerstwo polskie (cechy),
- zwyczaje i obyczaje polskie ukazane w powieści,
- wyszukiwanie fragmentów na dany temat,
- ćwiczenia umiejętności hierarchizowania wiadomości, uogólniania wiedzy,
- wyznaczniki powieści historycznej.
“ Bitwa pod Grunwaldem”
- noty o autorach /Ford, Długosz, Matejko/,
- obserwacja różnych przekazów artystycznych: kronika, opowieść, obraz, film,
- opis obrazu- ćwiczenia stylistyczne i kompozycyjne.
|
|
|
|
- Ukazanie filozofii jako nauki miłującej mądrość i pochylającej się nad problemami
człowieka.
|
kl. II
XII |
historia:
narodziny renesansu we Włoszech, odrodzenie w Europie, architektura, nauka, literatura,
życie codzienne w renesansowej Polsce. |
- informacje o okresie historyczno- literackim skorelowane z wiedzą z historii,
- wartości bliskie człowiekowi “ poczciwemu”,
|
- zapoznanie z nowym kierunkiem w filozofii, literaturze i sztuce,
- zwrot ku człowiekowi – humanizm,
- interpretacja tekstów źródłowych /Erazm z Roterdamu, Machiavelli/
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
|
- Budowanie uczuć patriotycznych.
|
IV-V |
|
- jaki portret żony przedstawia Krasicki /cechy postaci/ ,
- włączenie dialogu w tok narracji-omówienie zasad,
- wywiad z żoną pana Piotra,
- ,,Ukształtowały mnie moje czasy”- kartka z pamiętnika pani Piotrowej
/autocharakterystyka/
- nota biograficzna o autorze.
- pojęcie hymnu narodowego,
- określenie nastroju pieśni,
- pieśń J. Wybickiego dzisiaj – co czujemy, gdy ją śpiewamy?
|
- zapoznanie z rozwojem literatury, nauki i sztuki oświecenia w Polsce
- szukanie odpowiedzi na pytanie: czy oświecenie w Polsce służyło narodowi.
- zapoznanie uczniów z genezą powstania Legionów polskich we Włoszech,
- losy legionistów - praca z tekstem,
- powstanie Księstwa Warszawskiego- obszar granice, konstytucja - projekcja filmu,
dyskusja, ćwiczenia w przygotowaniu notatki.
|
- Koniec epoki demokracji szlacheckiej w Polsce
|
- Pogłębianie wiedzy o przeszłości swego narodu.
- Uświadomienie znaczenia dla narodu wybitnych dzieł sztuki.
|
kl. II
IV |
historia:
Wielka Emigracja, romantyzm. j. pol.: A. Mickiewicz ,, Pan Tadeusz”.
|
- epickość ,,Pana Tadeusza”,
- główne wątki akcji i fabuły, (streszczenia),
- sprawa narodowo-wyzwoleńcza w ,,Panu Tadeuszu”,
- obraz szlachty, /nazwanie cech bohatera zbiorowego utworu, popieranie wypowiedzi
cytatami/,
|
- zapoznanie uczniów z sytuacją Polaków po upadku powstania listopadowego,
- ćwiczenia z mapą: wskazywanie głównych ośrodków emigracji polskiej,
- przedstawianie twórców kultury polskiej na emigracji- praca w grupach w oparciu o
podręcznik i teksty źródłowe, uzupełnianie wykresu przygotowanego przez nauczyciela,
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
|
- Właściwe odczytywanie przesłań ludzi wielkich.
|
|
|
- wartości emocjonalne słowa ,,ostatni” /jego użycie w różnych połączeniach/,
- zwyczaje i tradycje polskie ukazane w ,,Panu Tadeuszu”,
- postacie fikcyjne, postacie historyczne, zdarzenia historyczne,
- potrzeba przemiany duchowej przyczynkiem do Służby ojczyźnie Jacek Soplica,
- typ narracji, stosunek narratora do bohaterów i zdarzeń.
|
- dyskusja na temat najważniejszych dzieł polskiego romantyzmu i ich tematyki ,
A. Mickiewicz ,
J. Słowacki,
Z. Krasiński,
F. Chopin,
J. Lelewel.
- wyszukiwanie i zapisywanie na tablicy głównych ugrupowań politycznych polskiej
emigracji
|
|
|
- Zajmowanie stanowiska na podstawie posiadanej wiedzy i umiejętności.
|
kl.
II
V |
historia:
powstanie listopadowe j. pol.: A. Mickiewicz “ Reduta Ordona” |
- wymowa ideowa, patriotyzm heroiczny,
- umie napisać charakterystykę zbiorowości,
- zajmuje stanowisko wobec różnych warstw artystycznych dzieła.
|
- zapoznanie uczniów z przyczynami wybuchu powstania,
- ćwiczenia z mapą - przebieg wojny polsko- rosyjskiej, zaznaczanie na mapie głównych
ośrodków walk,
- dyskusja na temat przyczyn upadku powstania.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
- Polityka wynaradawiania Polaków.
|
- Poszerzanie wiedzy o przeszłości narodu.
- Przygotowanie do samokształcenia – krytyczny wybór informacji.
- Uświadomienie roli twórców w kształtowaniu oblicza swej epoki.
- Ukazywanie wzajemnego przenikania się literatury i historii.
|
kl.
II
V |
historia:
ziemie polskie pod zaborami. j. pol.: S. Żeromski ,,Syzyfowe prace”.
/ew. ,,A...B...C...”
E. Orzeszkowej/.
H. Sienkiewicz ,,Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”. |
- pisarz i jego epoka-notatka biograficzna,
- Marcina Borowicza i Jędrzeja Radka droga do wiedzy – czyli o losach bohaterów
powieści /opowiadanie, streszczenie, charakterystyka porównawcza/,
w zaborze rosyjskim – metody rusyfikacji i ich skutki,
- pamiętna lekcja języka polskiego w klerykowskim gimnazjum - wystąpienie Bernarda
Zygiera w obronie polskości /podstawowe zasady retoryki/,
- rozprawka : Czy Żeromski trafnie zatytułował swoją powieść?
- swobodne wypowiedzi po lekturze noweli ,,Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”.
|
- zapoznanie uczniów z sytuacją Polaków w zaborze rosyjskim pruskim i austriackim po
upadku powstania styczniowego,
- sporządzanie przez uczniów sposobów walki Polaków z polityką zmierzająca do
wynarodowienia na przygotowanych przez nauczyciela wykresach,
- zwrócenie uwagi na autonomię Galicji, próba odpowiedzi na pytanie : dlaczego Austria
traktowała Polaków w inny sposób?
- uzupełnianie tabelki dotyczącej walki Polaków o zachowanie polskości - wyjaśnienie
pojęcia praca organiczna,
- zapoznanie uczniów z nowym kierunkiem oraz głównymi założeniami pozytywizmu,
- dyskusja na temat znaczenia literatury w walce o polskość,
- podsumowanie roli pisarzy polskich:
M. Konopnickiej,
E. Orzeszkowej,
B. Prusa,
H. Sienkiewicza,
S. Żeromskiego.
|
|
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
- II wojna światowa i okupacja.
|
- Uświadomienie tragicznej przeszłości narodu.
- Budzenie szacunku i czci dla bohaterskich postaw przodków.
- Kształtowanie wrażliwości moralnej.
- Korzystanie z różnorodnych źródeł informacji.
- Selekcjonowanie wiadomości wokół tematu.
- Działanie na rzecz utrwalenia pamięci o bohaterskiej przeszłości narodu.
|
kl. III
IV-V |
historia:
Polska i Polacy w latach 1939- 1945.
j. pol.: W. Broniewski ,,Bagnet na broń”
- Kamiński ,,Kamienie na szaniec”.
G. Herling – Grudziński ,,Inny świat”
M. Białoszewski ,,Pamiętnik z powstania warszawskiego” |
- ćwiczenia w formułowaniu wypowiedzi oddziałujących na odbiorcę,
- intencja wypowiedzi – apel,
- formułowanie różnego rodzaju apeli,
- obowiązek wobec ojczyzny - czy apel Broniewskiego stracił już na aktualności? –
dyskusja,
- Szare Szeregi i ich formy walki z okupantem,
- sylwetki chłopców, którzy ,,umieli pięknie żyć i pięknie umierać”,
- czy z tej książki można się uczyć historii? – o literaturze dokumentalnej,
- wyjaśnienie tytułu, tragizm pokolenia Kolumbów,
- nota o G. Herlingu -Grudzińskim,
- autobiograficzny charakter utworu,
- obrazy łagrowego piekła – opisy sytuacji i zdarzeń,
- skutki totalitaryzmu i prześladowań,
- autentyczność ,,Pamiętnika ...”,
- sceny z życia okupowanej i walczącej Warszawy – opisy,
|
- zapoznanie uczniów z sytuacją Polski we wrześniu 1939 roku,
- przedstawienie przebiegu kampanii wrześniowej- ćwiczenia z mapą,
- dyskusja na temat: czy Polacy musieli przegrać z najeźdźcą,
- zapoznanie uczniów z sytuacją Polaków pod okupacją,
- szukanie odpowiedzi nad celami okupanta i sposobami bezwzględnej polityki wyniszczenia
narodu,
- poznawanie sposobów walki Polaków z okupantem - Polskie Państwo Podziemne- ruch
oporu,
- tajne organizacje w walce z okupantem,
- ćwiczenia z mapą - wyznaczanie granic okupacji radzieckiej,
- zapoznanie uczniów z sytuacją Polaków pod okupacją radziecką,
- łagry i wywózki Polaków, masowe egzekucje- Katyń,
- wyjaśnienie na czym polegał plan “ Burza”,
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
|
|
|
M. Wańkowicz: ,,Monte Cassino” /fragm./
Piosenki żołnierskie ,,Rozszumiały się wierzby płaczące”, ,,Hej chłopcy
“,”,
,,Czerwone maki na Monte Cassino”.
|
- ocena niebohaterskiej postawy narratora,
- dziennikarstwo M. Wańkowicza,
- obrazy z bitwy pod Monte Cassino – na czym polega ich groza?
- czy potrzeba nam dziś zapoznawać się z taką literaturą? – dyskusja o tragizmie
wojny,
- cechy reportażu /dowolne zdarzenie/,
- związek pieśni z historią,
- motywy powracające w pieśniach żołnierskich,
- środki stylistyczne i ich funkcja w pieśniach.
|
- opracowanie przez uczniów planu wycieczki śladem walk powstańczej Warszawy,
- dyskusja na temat losów mieszkańców stolicy i miasta po klęsce powstania,
- wyjaśnienie pojęcia: koalicja antyhitlerowska,
- zapoznanie uczniów z walką Polaków na frontach II wojny światowej- ćwiczenia z
mapą,
- sporządzanie przez uczniów tabelki dotyczącej walk Polaków na frontach II wojny.
|